Prawo poboru
Przywilej dotychczasowych akcjonariuszy do nabycia nowych akcji emisji z zachowaniem proporcjonalnego udziału w spółce
Prawo poboru (ang. rights issue) to przywilej przysługujący dotychczasowym akcjonariuszom do objęcia nowo emitowanych akcji po preferencyjnej cenie, proporcjonalnie do posiadanego pakietu. Jego celem jest ochrona akcjonariuszy przed rozwodnieniem — bez prawa poboru nowa emisja zmniejszałaby procentowy udział każdego inwestora w spółce.
Przykład: posiadasz 1000 akcji spółki X (1% udziału). Spółka emituje nowe akcje w stosunku 1:5 (na każde 5 posiadanych, możesz kupić 1 nową po cenie 20 zł, gdy rynkowa wynosi 30 zł). Masz prawo do 200 nowych akcji po 20 zł — to premia 10 zł na akcji. Jeśli skorzystasz, utrzymujesz swój udział procentowy. Jeśli nie — twój udział maleje.
Prawo poboru jako instrument handlowy: nawet jeśli nie chcesz obejmować nowych akcji, swoje prawa poboru możesz sprzedać na GPW — mają one wartość rynkową (teoretyczna wartość prawa = różnica między ceną rynkową a ceną emisyjną, podzielona przez wskaźnik emisji). Wiele osób popełnia błąd, pozwalając prawom poboru wygasnąć bez wykonania lub sprzedaży — to strata pieniędzy.
Co inwestor może z tym zrobić? Gdy otrzymujesz prawa poboru, masz trzy opcje: (1) Wykonaj — zapisz się na nowe akcje, jeśli wycena jest atrakcyjna. (2) Sprzedaj prawa na giełdzie. (3) Pozwól wygasnąć — to opcja najgorsza, bo tracisz wartość. Zawsze monitoruj swoje prawa poboru i termin ich wykonania/sprzedaży. Emisje z prawem poboru przy złej wycenie to też sygnał, że spółka pilnie potrzebuje gotówki — sprawdź powód emisji.